Medycyna PZWL.pl

PZWL

Środki ochrony osobistej

Jedną z podstawowych metod profilaktyki zakażeń szpitalnych jest stosowanie przez pracownika środków ochrony osobistej, w tym fartuchów, rękawic, masek, okularów i butów, w celu ochrony przed kontaktem z czynnikami o działaniu chorobotwórczym i poprawy bezpieczeństwa pracy.

Pracodawca powinien określić rodzaj środków ochrony osobistej zalecanych do stosowania podczas wykonywania poszczególnych czynności medycznych. Środki ochrony indywidualnej oraz odzież i obuwie robocze stanowią własność pracodawcy, który zobowiązany jest do ich prania, odkażania i ewentualnej naprawy. Dobór i nieodpłatne przekazanie środków ochrony osobistej powinien być właściwy dla danej osoby (rozmiar, rodzaj tworzywa) i określonego zadania lub narażenia (zachlapanie, powstanie aerozolu, kontakt bezpośredni z materiałem zakaźnym). Szczegółowe przepisy zawarte są w Ustawie z dnia 26 czerwca 1974 r., Kodeks pracy, Dz.U. Nr 24, poz. 141).

Fartuchy ochronne są stosowane w celu ochrony personelu przed skażeniem drobnoustrojami pochodzącymi od pacjentów i ze środowiska szpitalnego, a także ochrony pacjentów przed mikroorganizmami kolonizującymi personel. Powszechnie stosowane bawełniane fartuchy nie stanowią bariery dla drobnoustrojów, stąd w sytuacji ryzyka masywnego skażenia (toaleta chorego, usuwanie zawartości ssaków, butli drenażowych, worków na mocz, basenów) polecane są fartuchy foliowe jednorazowego użytku. W kontakcie z jałowymi tkankami (zabiegi chirurgiczne i inne procedury inwazyjne) wymagane są fartuchy sterylne.

Rękawice redukują ryzyko przeniesienia drobnoustrojów ze środowiska na skórę rąk i odwrotnie. W połączeniu z efektywną dekontaminacją rąk istotnie zmniejszają ryzyko wystąpienia infekcji krzyżowych. Podczas procedur aseptycznych (zabieg operacyjny, cewnikowanie pęcherza, zakładanie cewników donaczyniowych centralnych itp.) i kontaktu ze sterylnym sprzętem stosowane są rękawice sterylne. Rękawice niesterylne należy nałożyć przed spodziewanym kontaktem z płynami ustrojowymi, wydzielinami i wydalinami. Podstawową zasadą jest używanie rękawic do jednej procedury z koniecznością ich wymiany, jeśli zabiegi (np. pielęgnacyjne) należą do rożnych kategorii (brudne i czyste) lub są wykonywane u kolejnego pacjenta. W czasie przygotowywania roztworów środków dezynfekcyjnych, mycia i dezynfekcji oddziału, sprzętu i aparatury zalecane są rękawice gospodarcze. Zawsze przed założeniem i po zdjęciu rękawic należy umyć i zdezynfekować ręce. Na rynku dostępne są rękawice dostosowane do rożnych procedur medycznych, a także rękawice bezpudrowe z przeciwbakteryjną powłoką zawierającą chlorheksydynę. Do zabiegow chirurgicznych muszą być stosowane rękawiczki chirurgiczne o najwyższej jakości.

Maski ochronne stosowane są w celu ograniczenia rozsiewu drobnoustrojów uwalnianych do otoczenia w czasie oddychania, rozmowy, kaszlu i kichania, a także ochrony przed wdychaniem mikroorganizmów rozsiewanych przez innych (kontakt z pacjentem zakażonym drobnoustrojami przenoszonymi drogą powietrzną, ryzyko kontaktu błon śluzowych z krwią lub płynami ustrojowymi). Maski powinny ściśle przylegać do twarzy (dokładnie zasłaniać usta i nos). W sytuacji ryzyka zakażenia drobnoustrojami przenoszonymi drogą powietrzno-pyłową zalecane są maski z filtrami zatrzymującymi cząsteczki o wielkości 1 μm ze skutecznością co najmniej 95% (N 95) i wartości PF-Protection Factor, stopień ochrony większej niż 10. Należy wspomnieć, że PF=10 to minimum ochrony uznane przez WHO. Maski należy zakładać tylko raz i zmieniać je, gdy stają się wilgotne lub osuną się z twarzy.

Okulary ochronne chronią oczy przed kontaktem z aerozolem krwi, stąd są zalecane w zabiegach związanych z ryzykiem jego powstania (chirurgia, endoskopia, stomatologia itp.). Wszystkie okulary powinny być zaopatrzone w taśmy gumowe mocujące je do głowy.

Czepki stosowane są wszędzie tam, gdzie wymagana jest aseptyka (blok operacyjny, sterylizatornia), zapobiegają rozsiewaniu się drobnoustrojów z włosów i złuszczonego naskórka. Czepki na głowę powinny przykrywać włosy, uszy, kark oraz czoło.

Buty ochronne używane są głownie na bloku operacyjnym; opinie na temat celowości ich stosowania w innych obszarach szpitala są sprzeczne. Jako element izolacji kontaktowej nie są zalecane z uwagi na niewielką przydatność oraz duże ryzyko przeniesienia drobnoustrojów z podłogi i botów na ręce. Ochraniacze mogą być stosowane tylko wyjątkowo – jedynie na oddziałach i w pomieszczeniach,w których prowadzona jest izolacja pacjentów zakażonych lub z upośledzoną odpornością. Nie ma wymogów prawnych do stosowania jednorazowych

ochraniaczy na obuwie dla osób odwiedzających pacjentów w szpitalach. Polskie regulacje prawne, dyrektywy europejskie, zalecenia CDC oraz metaanalizy medycyny opartej na faktach (Evidence Based Medicine, EBM) stanowią podstawę prawną i administracyjną uzasadniającą obowiązek stosowania środków ochrony osobistej. Zgodnie z regulacjami prawnymi środki te pracodawca dostarcza nieodpłatnie pracownikowi, dbając o ich jakość (muszą spełniać określone w odrębnych przepisach wymagania) i o edukację pracowników w zakresie zasad ich stosowania, w tym: wyboru właściwych środków, techniki zakładania i zdejmowania.

Zalecana kolejność zakładania środków ochrony osobistej

Niezwykle ważne jest prawidłowe stosowanie środków ochrony osobistej, w tym właściwe zakładanie, stosowanie w sposób uważny, z zachowaniem „izolacji” strony czystej (wewnętrznej) od zewnętrznej – potencjalnie skażonej, oraz właściwe usuwanie natychmiast po zakończonej czynności, z powodu której środki te zostały użyte.

1. Fartuch – przed rozpoczęciem procedury wymagającej zastosowania fartucha dobierz jego rozmiar; przed włożeniem rozłóż fartuch, trzymając go przed sobą; jeśli fartuch jest zbyt mały, zastosuj dwa – pierwszy zwiąż z przodu, drugi z tyłu.

2. Maska chirurgiczna lub maska z filtrem. Maska chirurgiczna: umieść maseczkę na twarzy, zasłaniając nos, usta i policzki; dopasuj maskę na grzbiecie nosa, modelując elastyczny element; zawiąż tasiemki za głową; maska z filtrem: po dobraniu odpowiedniej maski z filtrem załóż ją w sposób opisany powyżej, a następnie wykonaj kolejno wdech i wydech, sprawdzając jej szczelność (wpuklenie się powierzchni maski przy wdechu, nieprzepuszczanie powietrza przy wydechu).

3. Okulary lub przyłbica – załóż, starając się nie dotknąć rękami skóry.

4. Rękawiczki – wybierz rozmiar i typ (winyl, lateks, nitryl); załóż (najlepiej przy pomocy drugiej osoby); nałóż na ściągacz rękawa fartucha.

Zalecana kolejność zdejmowania środków ochrony osobistej

Kolejność zdejmowania środków ochrony osobistej

1. Rękawiczki – uchwyć zewnętrzną krawędź okolicy nadgarstka; zsuń z dłoni, przewracając rękawiczkę na drugą stronę; przełóż zdjętą rękawiczkę do dłoni w rękawiczce; wsuń palec dłoni bez rękawiczki pod rękawiczkę przy nadgarstku; zsuń od wewnątrz z dłoni, tworząc woreczek dla obu rękawiczek. Jeśli po zdjęciu rękawiczek ręce są brudne, umyj je, zanim zaczniesz zdejmować fartuch.

2. Okulary lub przyłbica – zdejmij, starając się nie dotknąć rękami skóry.

3. Fartuch – po użyciu rozwiąż tasiemki z tyłu; zdejmuj od szyi bez dotykania , „brudnej strefy” fartucha (część zewnętrzna z przodu po kontakcie lub prawdopodobnym kontakcie

z pacjentem, materiałem bądź powierzchnią skażoną mikroorganizmem); zwiń „czystą stroną” na zewnątrz (część wewnętrzna, zewnętrzna z tyłu i z boku bez kontaktu z materiałem potencjalnie zakaźnym).

4. Maska chirurgiczna lub maska z filtrem – rozwiąż najpierw tasiemkę dolną, później górną; ostrożnie usuń maskę; w przypadku maski z filtrem gumkę odciągnij nad głową i usuń maskę, chwytając za jej górną elastyczną krawędź.

Przed wykonaniem czynności zawartych w punkcie 1., 3. i 4. sprawdź, gdzie znajdują się pojemniki na zużyte środki ochrony osobistej oraz stanowisko do dekontaminacji rąk. Zdezynfekuj ręce lub umyj (jeżeli są wizualnie brudne) i zdezynfekuj.

Autor:

dr n. med. Małgorzata Fleischer

Katedra Mikrobiologii UM im. Piastów Śląskich we Wrocławiu

Źródło: „Zakażenia Szpitalne”, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, nr 1/2014.

W tym numerze polecamy także:

  1. Anna Domańska, Zapobieganie zakażeniom miejsca operowanego.
  2. Jolanta Czerniak, Profilaktyka zakażeń. Zakłucia ostrym sprzętem.
  3. Alina Roszak, Procedura rozpoznawania i raportowania postaci zakażeń szpitalnych.
  4. Beata Rożenek, Leczenie ran zakażonych.
  5. Małgorzata Fleischer, Higiena rąk. Zalecenia.
  6. Małgorzata Fleischer,  Środki ochrony osobistej.
  7. Małgorzata Fleischer, Dekontaminacja narzędzi i sprzętu medycznego.
  8. Małgorzata Fleischer, Segregacja i usuwanie odpadów.
  9. Marzena Korbecka-Paczkowska, Wykorzystanie antyseptyków w zapobieganiu infekcji szpitalnych.
  10. Olga Dembicka, Stosowanie cewników naczyniowych.

Oceń

  • Obecnie 4 na 5 gwiazdek.
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
4

Dziękujemy za głos!

Już oceniałeś tą stronę, możesz oddać głos tylko raz!

Twoja ocena została zmieniona, dziękujemy za oddany głos!

Zaloguj się lub utwórz nowe konto aby ocenić tą stronę.

 

Komentarze

Zobacz także

Segregacja i usuwanie odpadów

Placówki ochrony zdrowia wytwarzają różnorodne odpady – przede wszystkim komunalne oraz medyczne. W tym drugim przypadku dzielone są na odpady zakaźne, niebezpieczne (toksyczne), nie niebezpieczne oraz niskoradioaktywne. Aby nie stały się przyczyną zagrożenia dla zdrowia ludzi i środowiska, muszą być prawidłowo identyfikowane, segregowane i unieszkodliwiane. Niestety, często niedoskonałość wprowadzonych procedur sprawia, że odpady z poszczególnych grup są mieszane ze sobą.

Czytaj więcej

pixabay

Profilaktyka zakażeń – zakłucia ostrym sprzętem

Pielęgniarki w największym stopniu narażone są na ryzyko zakażeń wskutek zakłuć ostrym sprzętem medycznym. W Polsce brakuje jednak ujednoliconego modelu postępowania poekspozycyjnego, a istniejące przepisy nie zabezpieczają nas w pełni przed zakażeniem. Tymczasem dane szacunkowe mówią, że co roku dochodzi u nas do 37 tys. zakłuć ostrym sprzętem medycznym – to 100 dziennie! Czy to rzeczywista liczba, skoro nie ma mechanizmów pozwalających na precyzyjne monitorowanie takich niepożądanych zdarzeń?

Czytaj więcej

pixabay

Higiena rąk – zalecenia

Ręce są istotnym „wektorem” przenoszenia infekcji w placówkach służby zdrowia, stąd przestrzeganie zasad higieny rąk przez personel medyczny to nadal podstawowy i bardzo skuteczny sposób ograniczania zakażeń. Najważniejszą, zaznaczoną w czasie zmianą jest uznanie samej dezynfekcji za podstawową metodę dekontaminacji skóry rąk pracowników opieki zdrowotnej z wyjątkiem sytuacji, kiedy ręce są wizualnie brudne lub istnieje wysokie prawdopodobieństwo zanieczyszczenia rąk przetrwalnikami bakterii.

Czytaj więcej

Do pobrania


Przejdź do działu reklamy i współpracy b2b

Nasi partnerzy

FB