Medycyna PZWL.pl

PZWL

Obowiązujące procedury zaopatrywania kikuta pępowinowego

alż Tagi: kikut pępowinowy , pępowina , poród , Położna , położnictwo
Nowość
pixabay

Kikut pępowinowy to pozostałość po pępowinie, która w okresie ciąży odgrywa rolę sznura łączącego płód z łożyskiem. Od 8. tygodnia ciąży przez pępowinę przebiegają naczynia krwionośne – żyła i dwie tętnice. Żyła biegnie do wnęki wątroby, dlatego tak łatwo w przypadku zakażeń pępka o przejście zapalenia na wątrobę. Naczynia przebiegające w pępowinie leżą w tkance śluzowej określanej mianem galarety Whartona, która ulega martwicy w przebiegu gojenia się pępka.

Według obowiązujących standardów, jeśli noworodek jest w dobrym stanie, pępowinę zaciska się 2–3 minuty po porodzie, po zakończeniu tętnienia w pępowinie. Noworodek z obniżoną punktacją w skali Apgar wymaga natychmiastowego odpępnienia. Długość kikuta pępowinowego nie powinna przekraczać 3 cm. Pozostawienie dłuższej pępowiny utrudnia pielęgnację, co może spowodować zakażenie.

Jak uniknąć powikłań

Zaraz po urodzeniu skóra i pępowina noworodka ulegają kolonizacji przez bakterie pochodzące od matki lub z rąk personelu medycznego. Najczęściej są to niechorobotwórcze bakterie. Już od pierwszych minut po porodzie należy zadbać o odpowiednią pielęgnację kikuta pępowi nowego. Następstwem niewłaściwego postępowania może być zapalenie pępka, które zwykle rozwija się między 5. a 9. dniem życia. Powikłany przebieg zapalenia pępka zdarza się bardzo rzadko, ale może prowadzić do pojawienia się wyjątkowo niebezpiecznych następstw, między innymi skutkującej zgorzelą jelit samoistnej przepukliny okołopępkowej w bliźnie, martwiczego zapalenia powięzi, zapalenia otrzewnej. W związku z powyższym bardzo ważne jest jałowe zabezpieczenie kikuta pępowiny na sali porodowej, utrzymanie go w czystości na oddziale noworodkowym oraz po wypisaniu dziecka do domu.

Temat pielęgnacji kikuta pępowinowego ulegał modyfikacji przez wiele lat. Metody stosowane w Polsce nie były uregulowane żadnymi ofi cjalnymi zaleceniami. Jeszcze kilka lat temu do pielęgnacji kikuta pępowinowego zarówno podczas pobytu stosowano 70% roztwór alkoholu etylowego lub spirytusowy roztwór pioktaniny (fiolet gencjanowy). Gencjana działa bakteriobójczo, ale zmienia środowisko wokół pępka i pod intensywnym kolorem nie widać obrzęku ani zmian. Według przeprowadzonych badań alkohol nie wysusza kikuta pępowinowego, mimo że działa tak na skórę. Prowadzi to do wydłużenia czasu jego odpadnięcia i może się wiązać ze zwiększoną częstotliwością występowania komplikacji. Znane są również przypadki podrażnienia, a nawet poparzenia alkoholem etylowym skóry noworodka. Naskórek noworodka jest cieńszy od naskórka osoby dorosłej, co może powodować przenikanie alkoholu do głębszych warstw skóry, a stąd do krwiobiegu i dawać efekt neurotoksyczny. W związku z powyższym nie jest zalecane rutynowe stosowanie antyseptyków miejscowo w procesie pielęgnacji pępka.

Sucha pielęgnacja

Na podstawie dostępnych danych Nadzór Krajowy w Dziedzinie Neonatologii pod przewodnictwem Konsultanta Krajowego opracował polskie zalecenia dotyczące pielęgnacji kikuta pępowinowego u noworodków, które są tożsame z zaleceniami Światowej Organizacji Zdrowia obowiązującymi w krajach rozwiniętych. Odstąpiono w nich od rutynowego stosowania alkoholu etylowego na rzecz tzw. suchej pielęgnacji. Metoda ta polega na przemywaniu kikuta pępowinowego u zdrowych noworodków urodzonych o czasie czystą wodą z mydłem szarym w sytuacji, gdy zostanie on zabrudzony kałem lub moczem, a następnie dokładnym osuszeniu. Miejsce należy w miarę możliwości wietrzyć kilka razy dziennie i nie osłaniać pieluszką. Przy otwartej metodzie pielęgnowania pępka kikut pępowiny ulega mumifikacji najczęściej w końcu 2.–3. doby po urodzeniu i odpada 7.–8. dnia. Suchą pielęgnację zaleca się u noworodków przebywających z matkami w szpitalu w systemie rooming-in oraz po wypisaniudo domu.

Bezpieczne preparaty

Dopuszcza się stosowanie antyseptyku w sytuacji, gdy noworodek jest oddzielony od matki i przebywa na oddziale oraz w przypadku złych warunków higienicznych panujących w domu. Rekomendowane są preparaty zawierające oktenidynę lub chlorheksydynę. Preparat odkażający należy stosować raz na dobę, zwracając uwagę na dokładne jego naniesienie na całą powierzchnię kikuta, ze szczególnym uwzględnieniem nasady.

Istotne znaczenie ma sposób informowania rodzicow dziecka o rekomendowanej obecnie procedurze pielęgnacji. Podczas wypisu noworodka do domu należy udzielić opiekunom prostych wskazowek:

1. Umyj ręce wodą z mydłem przed kontaktem i po kontakcie z pępkiem dziecka.

2. Staraj się utrzymywać kikut pępowinowy dziecka w czystości i suchości.

3. Do pielęgnacji kikuta pępowinowego używaj bawełnianego wacika nasączonego wodą z mydłem.

4. Nie używaj środkow na bazie alkoholu ani chusteczek nawilżanych dla niemowląt.

5. Do kąpieli wlewaj mniej wody, aby unikać zamoczenia pępowiny, jeśli do tego, dojdzie osusz pępowinę.

6. Jak najczęściej wystawiaj kikut na działanie powietrza, możesz przykrywać go luźnym ubraniem.

7. Nie przykrywaj kikuta pieluchą.

8. Chroń kikut pępowinowy przed podrażnieniem przez gaziki, zamki, napy itp.

Taki przejrzysty instruktaż pomoże rozwiać obawy w nowo zaistniałej sytuacji, jaką jest opieka nad noworodkiem. Rodziców należy również przeszkolić w zakresie rozpoznawania objawów zapalenia pępka.

Sytuacje, w których należy zgłosić się do lekarza:

■ Jeśli pępek nie będzie zasuszony i nie odpadnie po 15.–21. dniu po porodzie.

■ Jeśli z okolic pierścienia pępowinowego wydziela się cuchnący zapach, ropa, widoczne jest wyraźne zaczerwienienie o średnicy powyżej 5 mm i obrzęk wokół pępka. Świadczy to o zapaleniu okołopępkowym wymagającym antybiotykoterapii. Niekiedy dołącza się wtedy gorączka i ogólnie złe samopoczucie dziecka. Noworodek nie chce też ssać.

■ Jeśli pojawi się silne krwawienie, które może być objawem zaburzeń krzepnięcia.

■ Jeśli pojawi się rosnąca nierówno tkanka u nasady kikuta. Jest to zmiana wymagająca specjalnego postępowania.

Autor:

Justyna Kurda

Położna

Samodzielny Publiczny Szpital Kliniczny CMKP im. prof. Witolda Orłowskiego w Warszawie

Źródło: „Poradnik pielęgnacyjny” 1/2014.

W tym numerze „Poradnika pielęgnacyjnego polecamy także:

  • Dorota Kochman, Rola położnej i pielęgniarki w opiece nad wcześniakiem.
  • Iwona Morawik. Zasady i procedury bezpiecznej pielęgnacji dziecka w warunkach domowych.
  • Grażyna Mitruś, Pierwsza pomoc udzielana dziecku w sytuacjach kryzysowych.
  • Joanna Kieniewicz-Górska, Podstawowe zabiegi pielęgnacyjne.
  • Marlena Roszkowska, Kąpiel noworodka – technika, zasady bezpieczeństwa, akcesoria.
  • Barbara Surowska, Pielęgnacja skóry wrażliwej i atopowej.
  • Iwona Morawik, Pieluszkowe zapalenie skóry – przyczyny, pielęgnacja, profilaktyka.
  • Joanna Kieniewicz-Górska, Typowe problemy pielęgnacyjne w pierwszym roku życia.

Oceń

  • Obecnie 0 na 5 gwiazdek.
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
0

Dziękujemy za głos!

Już oceniałeś tą stronę, możesz oddać głos tylko raz!

Twoja ocena została zmieniona, dziękujemy za oddany głos!

Zaloguj się lub utwórz nowe konto aby ocenić tą stronę.

 

Komentarze


Przejdź do działu reklamy i współpracy b2b

Nasi partnerzy