Medycyna PZWL.pl

PZWL

Zmiany zapalne błony śluzowej jamy ustnej w przebiegu chemioterapii

Błona śluzowa jamy ustnej stanowi tkankę szczególnie nara­żoną na działanie cytotoksyczne leków przeciwnowotworo­wych (z uwagi na szybko zachodzące procesy proliferacyjne). Cytostatykami szczególnie predysponującymi do pojawienia się zmian zapalnych w obrębie jamy ustnej są antymetabolity, w tym: metotreksat (zwłaszcza po 5–8 dniach od zastosowa­nego leczenia) oraz 5-fluorouracyl.

Dla potrzeb niniejszego opracowania skupiono się wyłącznie na problemie wy­stępującego u pacjentki mucositis (uszko­dzenia bariery śluzówkowej, przejawiają­cego się zapaleniem błony śluzowej jamy ustnej, które zazwyczaj powoduje zaczer­wienienie, obrzęk, owrzodzenie śluzówki –jako skutek neutropenii oraz toksyczne­go wpływu cytostatyków.

Warto zasygnalizować, że powyższe pro­blemy indukują kolejne pod postacią:

  • dolegliwości bólowych,
  • ryzyka infekcji,
  • kserostomii (przejawiającej się sucho- ścią błonśluzowych na skutek obniżo nej zdolności wydzielania śliny),
  • utrudnionego przełykania pokarmów, ryzyka niedożywienia,
  • zaburzeń smaku,
  • utrudnionej komunikacji z otocze- niem,
  • ogólnego dyskomfortu,
  • zaburzeń snu,
  • depresji.

 

Autorzy licznych opracowań sugerują, aby w opiece nad chorym z zapaleniem błony śluzowej jamy ustnej uwzględnić następujące elementy postępowania:

  • Edukację pacjenta (wskazówki doty- czące diety i higieny jamy ustnej, in- struktaż higieny jamy ustnej).
  • Stosowanie leków przeciwgrzy- biczych, antybiotyków.
  • Miejscową krioterapię w celu zmniej- szenia bólu.
  • Ocenę stanu śluzówki jamy ustnej/ nasilenia zmian (skal WHO, NCI- CTC).
  • Wprowadzenie reżimu dietetycznego (konsystencja pokarmów, ich skład).
  • Właściwą pielęgnację i higienę jamy ustnej. 

 

W niniejszym opracowaniu przedsta­wiono propozycję opieki pielęgniarskiej nad chorym poddawanym chemiotera­pii, z wykorzystaniem Międzynarodo­wej Klasyfikacji Praktyki Pielęgniarskiej (International Classification for Nursing Practice – ICNP®) oraz metody przypad­ku. Fragmenty opisu (autorstwa: K. Woj­nar-Gruszka, „Pacjentka po przeszcze­pie komórek krwiotwórczych z powodu ostrej białaczki limfoblastycznej” pocho­dzą z podręcznika pt. „Modele opieki pie­lęgniarskiej nad chorym dorosłym” pod redakcją M. Kózka, L. Płaszewska-Żyw­ko, (Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2010, s. 300–307).

STUDIUM PRZYPADKU

„Pacjentka w wieku 43 lat zgłosiła się do lekarza rodzinnego z przedłużającym się krwawieniem z nosa, objawami silnego bólu brzucha i stawów. Lekarz rodzinny, po zleceniu wykonania morfologii krwi oraz badań biochemicznych i badania fi zykalnego (podbiegnięcia krwawe na podudziach, gorącz- ka, bladość, ogólne osłabienie, obniżenie parametrów mor- fologicznych), skierował chorą w trybie pilnym na oddział hematologiczny […]. Na podstawie wyników badań, wywia- du oraz badania fi zykalnego postawiono rozpoznanie ostrej białaczki limfoblastycznej wysokiego ryzyka. Ze względu na pozytywną odpowiedź na zastosowane leczenie indukujące remisję […], a także leczenie konsolidujące (4 kursy leczenia za pomocą cytostatyków – cyklofosfamid, arabinozyd cyto- zyny, metotreksat, Vepesid, deksametazon) oraz obecność w pełni zgodnego w HLA dawcy chorą zakwalifi kowano do allogenicznego przeszczepu komórek krwiotwórczych […]. Obecnie pacjentka przebywa w sali izolacyjnej. Od dwóch dni skarży się na suchość i ból w jamie ustnej, miewa nud- ności i wymioty, z tego powodu nie ma apetytu i niewiele pije. Czuje się osłabiona i zmęczona […]”.

Zastosowanie Międzynarodowej Klasyfi kacji Praktyki Pielęgniarskiej (ICNP®) w opiece nad chorym z występują- cym w przebiegu chemioterapii mucositis

Diagnoza pielęgniarska 1: zaburzony stan błony śluzowej jamy ustnej [10026967]

 Interwencje:

1. Administrowanie lekami w celach profi laktycznych [10001827].

2. Ewaluacja planu opieki [10031252].

3. Ewaluacja reżimu terapii [10031268].

4. Monitorowanie odpowiedzi na leczenie [10032109].

5. Ocenianie kontroli objawów [10026161].

6. Ocenianie przestrzegania zaleceń [10024185].

7. Ocenianie statusu fi zjologicznego [10030694] (plus np. termin z osi: lokalizacja–jama ustna [10013720]).

8. Pielęgnacja jamy ustnej [10032184].

9. Zarządzanie reżimem diety [10023861].

Wynik: prawidłowa integralność błony śluzowej jamy ustnej [10028488] lub zaburzony stan błony śluzowej jamy ustnej [10026967].

Diagnoza pielęgniarska 2: ryzyko infekcji [10015133] lub infekcja [10023032] (plus np. termin z osi: lokalizacja– jama ustna [10013720])

Interwencje:

1. Administrowanie antybiotykiem [10030383].

2. Monitorowanie oznak i objawów infekcji [10012203].

3. Ocenianie podatności na infekcje [10002821].

4. Pielęgnacja jamy ustnej [10032184].

5. Promowanie higieny jamy ustnej [10032483].

6. Wprowadzanie technik aseptycznych [10041784].

Wynik: brak infekcji [10028945] lub infekcja [10023032] (plus np. termin z osi: lokalizacja–jama ust- na [10013720]).

Diagnoza pielęgniarska 3: ból [10023130] (plus z osi: przedmiot opieki–ból nowotworowy [10003841] – oznaczający jednoczesne uczucie ostrego i przewlekłego bólu o zróżnicowanym poziomie intensywności, związane z rozprzestrzenianiem się nowotworu w tkankach ciała; następstwo leczenia przeciwnowotworowego, w tym che- mioterapii, lub zjawisk wywołanych przez proces nowo- tworowy […]

Interwencje:

1. Administrowanie lekami przeciwbólowymi [10023084].

2. Ewaluacja odpowiedzi na zarządzanie bólem [10034053].

3. Identyfi kowanie postawy wobec bólu [10009654].

4. Inicjowanie analgezji kontrolowanej przez pacjenta [10010245] (plus np. termin z osi: środki–pakiet chłodzą- cy [10004519]).

5. Nauczanie radzenia sobie z bólem [10019489].

6. Ocenianie bólu [10026119].

7. Ocenianie kontroli bólu [10002710].

8. Wprowadzanie wytycznych przeciwbólowych [10009872].

9. Współdziałanie w podawaniu analgezji kontrolowanej przez pacjenta [10004561].

10. Zarządzanie bólem [10011660].

Wynik: brak bólu [10029008] lub ból ustępujący [10027917], lub kontrola bólu [10025831].

Diagnoza pielęgniarska 4: brak wiedzy o higienie jamy ustnej [10029970]

Interwencje:

1. Dostarczenie materiału instruktażowego [10024493].

2. Ewaluacja psychospołecznej reakcji na instruowanie [10007107].

3. Instruowanie pacjenta [10010382].

4. Nauczanie o reżimie diety [10026525].

5. Nauczanie pacjenta [10033126].

6. Promowanie higieny jamy ustnej [10032483].

Wynik: wiedza o higienie jamy ustnej [10030246].

Autor:

dr n. med. Hanna Grabowska

Pracownia Umiejętności Pielęgniarskich,

Katedra Pielęgniarstwa, Gdański Uniwersytet Medyczny,

Rada ds. e-Zdrowia w Pielęgniarstwie przy CSIOZ w Warszawie

Źródło: „Analiza przypadku w pielęgniarstwie i położnictwie”, nr 1, 2014 r.

Polecamy także inne artykuły z tego numeru:

  • Lidia Sierpińska, Wirusowe zapalenie wątroby typu C jako problem zakażeń szpitalnych w Polsce
  • Agnieszka Borowicz, Głęboka stymulacja mózgu w chorobie Parkinso- na – zasady postępowania pielęgnacyjnego
  • Alina Krychowska-Ćwikła, Zapalenie gruczołu sutkowego
  • Alina Roszak, Pacjent unieruchomiony. Profi laktyka i leczenie odleżyn
  • Justyna Kapuściok, Profi laktyka stopy cukrzycowej z uwzględnieniem stosowania systemowych rozwiązań

Oceń

  • Obecnie 0 na 5 gwiazdek.
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
0

Dziękujemy za głos!

Już oceniałeś tą stronę, możesz oddać głos tylko raz!

Twoja ocena została zmieniona, dziękujemy za oddany głos!

Zaloguj się lub utwórz nowe konto aby ocenić tą stronę.

 

Komentarze

Zobacz także

Głęboka stymulacja mózgu w chorobie parkinsona – zasady postępowania pielęgnacyjnego

Choroba Parkinsona zaliczana jest do zaburzeń neurodegeneracyjnych układu pozapiramidowego, a u podstawy jej patologii leży postępujący proces zwyrodnieniowy komórek dopaminergicznych części zbitej istoty czarnej mózgu. Dopamina jest jednym z neuroprzekaźników ośrodkowego układu nerwowego. Zatem dochodzi do zniesienia regulującego wpływu istoty czarnej na czynność ruchową, czego następstwem są charakterystyczne objawy.

Czytaj więcej

pixabay

Zapobieganie zakażeniom miejsca operowanego

Najważniejszym zadaniem zakładów opieki zdrowotnej jest zapewnienie chorym wymagającym leczenia operacyjnego jak najbezpieczniejszych warunków przez świadczenie wysokiej jakości usług. Jednym z jej elementów jest walka z zakażeniami szpitalnymi. Na profilaktykę tych zakażeń składa się znajomość czynników ryzyka rozwoju zakażenia miejsca operowanego, przestrzeganie zasad postępowania aseptycznego i higieny szpitalnej, szybkie rozpoznanie, właściwe leczenie i rejestrowanie. Analiza epidemiologiczna ZMO u pacjentów z oddziałów chirurgicznych jest najlepszym wskaźnikiem oceny pracy oddziału.

Czytaj więcej

Zapalenie gruczołu sutkowego

Zapalenie sutka (mastitis) może objawiać się w postaci obrzęku, zaczerwienienia i bólu piersi. Zdarza się, że towarzyszy mu powiększenie węzłów chłonnych pachowych. Czasami stan zapalny może spowodować powstanie ropnia.

Czytaj więcej

Do pobrania


Przejdź do działu reklamy i współpracy b2b

Nasi partnerzy